قانون جمهوری ارمنستان در خصوص مالیات بر درآمد

تاریخ تصویب: ۲۷ دسامبر ۱۹۹۷ (۲۷.۱۲.۱۹۹۷)

ترجمه غیر رسمی

فهرست مطالب

بخش اول: مقررات عمومی مالیات‌ستانی

• فصل ۱: مقررات عمومی
• فصل ۲: مودیان مالیاتی (پرداخت‌کنندگان مالیات) و موضوع مشمول مالیات
• فصل ۳: درآمد ناخالص
• فصل ۴: کسورات درآمد ناخالص (کاهنده‌ها)
• فصل ۵: نرخ‌های مالیات بر درآمد
• فصل ۶: نحوه محاسبه و پرداخت مالیات توسط نماینده مالیاتی (کارگزار مالیاتی)
• فصل ۷: نحوه محاسبه و پرداخت مالیات از درآمدهای حاصل از فعالیت‌های کارآفرینی (تجاری)
• فصل ۸: اظهارنامه درآمدهای سالانه و پرداخت مبلغ مالیات

بخش دوم: مالیات‌ستانی از اشخاص غیرمقیم (غیر‌رزیدنت)

• فصل ۹: ویژگی‌های خاص مالیات‌ستانی از اشخاص غیرمقیم

بخش سوم: مقررات پایانی

• فصل ۱۰: مقررات پایانی

 

بخش ۱

مقررات عمومی مالیات‌ستانی

فصل ۱

مقررات عمومی

ماده ۱. موضوع مورد تنظیم قانون این قانون روابط مرتبط با تعیین و پرداخت مالیات بر درآمد در جمهوری ارمنستان را تنظیم می‌کند و دایره شمول پرداخت‌کنندگان مالیات بر درآمد (مودیان)، نرخ‌های مالیات بر درآمد، و نحوه محاسبه و پرداخت آن در جمهوری ارمنستان را تعیین می‌نماید.

ماده ۲. مفهوم مالیات بر درآمد مالیات بر درآمد، یک مالیات مستقیم است که توسط پرداخت‌کنندگان مالیات (و در موارد تعیین‌شده توسط قانون، از طریق نماینده مالیاتی) طبق ترتیب و میزان تعیین‌شده در این قانون، به بودجه دولتی پرداخت می‌شود.

نکته حقوقی: در ماده ۲، اصطلاح «نماینده مالیاتی» یا «Tax Agent» به کارفرما یا نهادی اشاره دارد که وظیفه دارد مالیات را از حقوق کسر کرده و به دولت بپردازد.

 

فصل ۲

مودیان مالیاتی و موضوع مشمول مالیات

ماده ۳. پرداخت‌کنندگان مالیات بر درآمد (مودیان) ۱. در جمهوری ارمنستان، اشخاص حقیقی مقیم جمهوری ارمنستان (که از این پس «مقیم» نامیده می‌شوند) و اشخاص حقیقی غیرمقیم، ملزم به پرداخت مالیات بر درآمد هستند (مودی مالیاتی محسوب می‌شوند).

۲. از نظر این قانون، «مقیم» به شخص حقیقی‌ای اطلاق می‌شود که:

• در هر بازه زمانی دوازده ماهه‌ای که در سال مالیاتی (از اول ژانویه تا ۳۱ دسامبر شامل آن روز) آغاز یا پایان می‌یابد، در مجموع ۱۸۳ روز یا بیشتر در جمهوری ارمنستان حضور داشته باشد؛
• یا مرکز منافع حیاتی او در جمهوری ارمنستان باشد؛
• همچنین اشخاص حقیقی که در استخدام دولت جمهوری ارمنستان هستند و به‌طور موقت در خارج از قلمرو جمهوری ارمنستان مشغول به کار می‌باشند، مقیم محسوب می‌شوند.

از نظر این قانون، «مرکز منافع حیاتی» مکانی است که منافع خانوادگی یا اقتصادی فرد در آن متمرکز است. به‌طور خاص، مرکز منافع حیاتی یک شخص حقیقی در صورتی در جمهوری ارمنستان تلقی می‌شود که:

• خانه یا آپارتمانی که خانواده او در آن سکونت دارند، در آنجا واقع شده باشد؛
• و اموال (دارایی‌های) اصلی شخصی یا خانوادگی وی در آنجا قرار داشته باشد؛
• یا محل اصلی فعالیت اقتصادی (حرفه‌ای) وی در آنجا باشد.

ماده ۴. موضوع مشمول مالیات (آبجکت مالیاتی) ۱. برای شخص مقیم، موضوع مشمول مالیات عبارت است از درآمد مشمول مالیاتی که در قلمرو جمهوری ارمنستان و خارج از مرزهای آن تحصیل می‌شود (درآمد جهانی). ۲. برای شخص غیرمقیم، موضوع مشمول مالیات عبارت است از درآمد مشمول مالیاتی که صرفاً از منابع ارمنستانی تحصیل می‌شود.

ماده ۵. درآمد مشمول مالیات درآمد مشمول مالیات عبارت است از تفاوت مثبت میان «درآمد ناخالص» مودی و «کسورات» (کاهنده‌ها) اعمال شده طبق مقررات این قانون.

نکات مهم حقوقی:

• تفاوت مقیم و غیرمقیم: اگر شما «مقیم» محسوب شوید، باید برای درآمدهایی که در خارج از ارمنستان هم دارید (مثلاً در ایران) مالیات بدهید (ماده ۴، بند ۱). اما اگر «غیرمقیم» باشید، فقط برای درآمدی که در خاک ارمنستان می‌سازید مالیات می‌دهید.
• قانون ۱۸۳ روز: معیار اصلی اقامت، حضور ۶ ماهه در کشور است، اما تعریف «مرکز منافع حیاتی» (خانه، خانواده، شغل اصلی) می‌تواند باعث شود حتی با حضور کمتر هم مقیم محسوب شوید.

 

 

فصل ۳

درآمد ناخالص

ماده ۶. درآمد ناخالص درآمد ناخالص عبارت است از مجموع کلیه درآمدهایی که مودی (پرداخت‌کننده مالیات) در دوره گزارشگری کسب کرده است، صرف‌نظر از منابع کسب آن‌ها. از نظر این قانون، موارد زیر به‌طور خاص درآمد محسوب می‌شوند:

• الف) دستمزد کار و سایر پرداخت‌های هم‌ارز آن؛
• ب) مبالغ دریافتی بابت حق استفاده یا واگذاری حق استفاده از آثار ادبی، هنری یا علمی، هرگونه حق مؤلف، حق اختراع (پتنت)، علامت تجاری، طرح یا مدل، نقشه، فرمول یا فرایند محرمانه، برنامه‌های نرم‌افزاری برای رایانه‌های الکترونیکی و پایگاه داده‌ها، یا بابت استفاده از تجهیزات صنعتی، تجاری، علمی، یا ارائه اطلاعات در خصوص تجربیات صنعتی، فنی، سازمانی، تجاری و علمی (که از این پس «حق‌الامتیاز» یا «رویالتی» نامیده می‌شود)؛
• ج) بهره دریافتی بابت وام و سایر جبران خدمات مربوط به آن (که از این پس «بهره» نامیده می‌شود)؛
• د) سود سهام؛
• ه) درآمدهای (بردهای) حاصل از قمارخانه‌ها (کازینوها) و بازی‌های شانسی؛
• و) جوایز کالایی (غیرنقدی) مسابقات و رقابت‌ها، و همچنین بخت‌آزمایی‌ها؛
• ز) جوایز نقدی مسابقات و رقابت‌ها، و همچنین بخت‌آزمایی‌ها؛
• ح) اموال و وجوه نقدی که به عنوان هبه (هدیه) و کمک دریافت شده است؛
• ط) اموال و وجوه نقدی که از طریق ارث دریافت شده است؛
• ی) غرامت‌های بیمه؛
• ک) درآمد حاصل از فعالیت‌های کارآفرینی (تجاری/کسب‌وکار)؛
• ل) درآمد حاصل از واگذاری (فروش) اموال؛
• م) مبلغ دریافتی بابت اجاره و سایر جبران خدمات (که از این پس «اجاره‌بها» نامیده می‌شود) و درآمد حاصل از سایر قراردادهای حقوق مدنی؛
• ن) حق بیمه‌هایی که توسط اشخاص حقوقی و موسسات فاقد شخصیت حقوقی برای اشخاص حقیقی پرداخت می‌شود، به استثنای حق بیمه‌های تأمین اجتماعی اجباری که به موجب قانون تعیین شده‌اند.

درآمدهایی که به صورت غیرنقدی (کالایی/تهاتری) دریافت می‌شوند، بر اساس قیمت‌های ثابت دولتی (تنظیم شده) و در صورت نبود آن، بر اساس قیمت‌های آزاد (بازار) طبق مقرراتی که دولت جمهوری ارمنستان تعیین می‌کند، در درآمد ناخالص لحاظ می‌شوند (از جمله در مواردی که طبق مقررات این قانون، کسر مالیات توسط نماینده مالیاتی انجام می‌شود).

درآمدهایی که اشخاص حقیقی به ارز خارجی دریافت می‌کنند، بر اساس نرخ ارز تعیین شده توسط بانک مرکزی جمهوری ارمنستان در روز دریافت درآمد، به «درام» جمهوری ارمنستان تسعیر (بازمحاسبه) می‌شوند.

(تغییرات و الحاقات: ۲۹.۱۲.۰۰ HO-130)

ماده ۷. اقلامی که درآمد محسوب نمی‌شوند از نظر این قانون، موارد زیر درآمد محسوب نمی‌شوند:

• الف) کمک‌هزینه‌های دولتی (یارانه‌ها) که طبق قوانین جمهوری ارمنستان پرداخت می‌شوند، به استثنای کمک‌هزینه‌های ناتوانی موقت کار (استعلاجی) و کمک‌هزینه مراقبت از عضو بیمار خانواده (که درآمد محسوب می‌شوند)؛
• ب) کلیه انواع حقوق و مستمری‌های بازنشستگی که طبق قوانین جمهوری ارمنستان پرداخت می‌شوند؛
• ج) پرداخت‌های یکجا (بلاعوض) که طبق قوانین جمهوری ارمنستان به اعضای خانواده سربازان جان‌باخته و سربازان معلول (جانباز) پرداخت می‌شود؛
• د) نفقه (خرج معاش) که طبق قوانین جمهوری ارمنستان پرداخت می‌شود؛
• ه) مبالغی که اشخاص حقیقی بابت اهدای خون، شیر مادر و سایر انواع اهدا دریافت می‌کنند.

نکات مهم حقوقی فصل ۳:

1. دامنه وسیع درآمد: ماده ۶ تقریباً هر نوع ورودی مالی (حتی هدیه، ارث و جایزه لاتاری) را درآمد ناخالص می‌داند. اما توجه کنید که این «درآمد ناخالص» است، نه «درآمد مشمول مالیات». در فصل بعد (کسورات)، احتمالاً برخی از این موارد (مثل ارث یا هدیه) معاف یا کسر خواهند شد.
2. درآمد غیرنقدی: اگر به جای پول، کالا دریافت کنید (مثلاً کارفرما به جای حقوق، برنج بدهد)، قیمت بازار آن کالا به عنوان درآمد شما ثبت و مشمول مالیات می‌شود.
3. استثنای مهم ماده ۷ (بند الف): کمک‌هزینه‌های دولتی مالیات ندارند، مگر پول مرخصی استعلاجی. یعنی اگر بیمار شوید و بیمه به شما حقوق بدهد، آن پول مشمول مالیات است.

 

فصل ۴

کسورات درآمد ناخالص (کاهنده‌ها)

ماده ۸. کسورات درآمد ناخالص ۱. هنگام تعیین درآمد مشمول مالیات، کسورات پیش‌بینی‌شده در این قانون (درآمدهای قابل کسر، کسورات شخصی و هزینه‌ها) می‌توانند از درآمد ناخالص کسر شوند. ۲. یک مبلغ کسر یکسان را تنها می‌توان یک بار از درآمد ناخالص کسر کرد (ممنوعیت کسر مضاعف).

ماده ۹. درآمدهایی که از درآمد ناخالص کسر می‌شوند (درآمدهای معاف) هنگام تعیین درآمد مشمول مالیات، موارد زیر از درآمد ناخالص مودی کسر می‌شوند:

• الف) درآمدهای نظامیان و اشخاص هم‌تراز آنان که مرتبط با خدمت نظامی است؛
• ب) پرداخت‌های جبرانی (غرامت‌ها) در حدود استانداردهای تعیین‌شده توسط قوانین جمهوری ارمنستان، به استثنای پرداخت‌های جبرانی بابت مرخصی‌های استفاده‌نشده در هنگام قطع همکاری؛
  • تبصره: در صورتی که برای پرداخت‌های جبرانی موضوع این بند، استانداردی در قانون تعیین نشده باشد، درآمد ناخالص به میزان کل هزینه‌های مستند شده به عنوان جبران، کسر می‌شود.
• ج) اموال و وجوه نقدی که طبق قوانین جمهوری ارمنستان از اشخاص حقیقی به عنوان ارث و هبه (هدیه) دریافت شده است؛
• د) مبالغی که به عنوان کمک‌های نقدی و غیرنقدی (کالایی) در چارچوب فعالیت‌های اساسنامه‌ای از سوی سازمان‌های غیرتجاری (که طبق قانون ثبت شده و در ادارات مالیاتی پرونده دارند) به اشخاص حقیقی پرداخت می‌شود؛
• ه) مبالغ کمک‌هایی که بر اساس تصمیمات نهادهای دولتی و محلی جمهوری ارمنستان، یا توسط دولت‌های خارجی و سازمان‌های بین‌المللی بین‌دولتی ارائه می‌شود؛
• و) ارزش جیره غذایی و همچنین مبالغی که به جای آن پرداخت می‌شود؛
• ز) وجوهی که به صورت بلاعوض دریافت شده و طبق قانون «کمک بلاعوض» (Grant) محسوب می‌شوند؛
• ح) مبالغی که اشخاص حقیقی از فروش اموال تحت مالکیت خود به اشخاصی که «نماینده مالیاتی» نیستند دریافت می‌کنند، به استثنای مبالغ حاصل از فروش اموال ناشی از فعالیت‌های تجاری (کارآفرینی)؛
• ط) تفاوت مثبت بین ارزش اسمی گواهی‌های خصوصی‌سازی و قیمت خرید آن‌ها، در صورتی که اشخاص حقیقی این گواهی‌ها را طبق قانون سرمایه‌گذاری کنند؛
• ی) بورسیه‌های تحصیلی که توسط دولت به دانشجویان دانشگاه‌ها، دانشجویان دکتری و هنرجویان مراکز فنی‌حرفه‌ای و مذهبی پرداخت می‌شود، و همچنین بورسیه‌هایی که توسط موسسات مذکور یا سازمان‌های خیریه (بندهای «د» و «ه» همین ماده) تعیین می‌شوند؛
• ک) غرامت‌های بیمه؛
• ل) درآمد حاصل از اوراق بهادار (طبق ماده ۱۰ همین قانون)؛
• م) مبالغی که طبق قانون به عنوان جبران خسارت دریافت می‌شود، به استثنای جبران درآمد از دست رفته؛
• ن) مبلغ کمک‌هزینه اخراج که طبق قانون کار در هنگام قطع همکاری پرداخت می‌شود؛
• س) مستمری‌های تکمیلی که تحت شرایط بیمه بازنشستگی داوطلبانه پرداخت می‌شوند؛
• ع) مبالغ کمک‌های یکجا که در صورت فوت کارمند یا یکی از اعضای خانواده او پرداخت می‌شود؛
• ف) جوایز ورزشکاران و مربیانی که در ترکیب تیم ملی جمهوری ارمنستان در مسابقات بین‌المللی برنده شده‌اند؛
• ص) بردهای نقدی و کالایی شرکت‌کنندگان در بخت‌آزمایی‌هایی که طبق قانون برگزار می‌شوند؛
• ق) ارزش جوایز نقدی در مسابقات و رقابت‌ها، تا سقف ۱۰,۰۰۰ درام برای هر پرداخت؛
• ر) بهره پرداختی بابت وام‌های هدفمند دریافتی برای ساخت مسکن شخصی (در ازای رهن گذاشتن ملک در حال ساخت)؛
• ش) مبالغ جبران شهریه سالانه ۱۰ درصد از دانشجویان که توسط دولت در چارچوب سهمیه پولی دانشگاه‌ها تحصیل می‌کنند؛
• ت) جوایز و نشان‌های دولتی.

(تغییرات و الحاقات متعدد در سال‌های مختلف ذکر شده است)

ماده ۱۰. کسر درآمدهای حاصل از اوراق بهادار ۱. هنگام تعیین درآمد مشمول مالیات، درآمد ناخالص مودی به میزان زیر کسر می‌شود (مگر اینکه خلاف آن ذکر شده باشد):

• الف) میزان سود سهام دریافتی (سود ناشی از مشارکت در سرمایه شخص حقوقی)؛
• ب) بهره اوراق قرضه خزانه‌داری و سایر اوراق بهادار دولتی، یا درآمد حاصل از تنزیل آن‌ها در زمان سررسید؛
• د) درآمد حاصل از واگذاری (فروش) یا مبادله اوراق قرضه خزانه‌داری و سایر اوراق بهادار دولتی؛
• ه) درآمد حاصل از واگذاری (فروش) سهام یا سایر اوراق بهادار سرمایه‌گذاری.

۲. درآمدهای بند ۱ این ماده در موارد زیر کسر نمی‌شوند (مشمول مالیات هستند):

• الف) اگر حاصل از واگذاری سفته، چک یا سایر اسناد پرداخت باشد که به عنوان ابزار پرداخت دریافت شده‌اند؛
• ب) اگر در واقع به عنوان دستمزد کالا، کار یا خدمات دریافت شده باشد (جایگزین دستمزد باشد).

۳. مودیانی که کارگزار یا معامله‌گر سرمایه‌گذاری (Broker/Dealer) مستقل هستند، تنها در صورتی می‌توانند از کسورات بندهای «د» و «ه» استفاده کنند که:

• الف) اوراق بهادار تا پایان روز کاری خرید، در دفاتر ثبت به عنوان «خریداری شده جهت سرمایه‌گذاری» ثبت شده باشد؛ و
• ب) اوراق مذکور را تا ۲۴ ماه پس از تاریخ خرید واگذار نکنند (نفروشند).
  • تبصره: واگذاری شامل رهن گذاشتن یا انتقال مدیریت با حق فروش نیز می‌شود.

۴. اگر مودی هزینه خرید اوراق بهادار را قبلاً به عنوان هزینه از درآمد کم کرده باشد، در زمان فروش تنها می‌تواند تفاوت قیمت خرید و قیمت فروش (سود خالص) را کسر کند (تا از کسر مضاعف جلوگیری شود).

ماده ۱۱. درآمد حاصل از محصولات کشاورزی ۱. برای مودیانی که به تولید کشاورزی اشتغال دارند، درآمد حاصل از فروش محصولات کشاورزی از درآمد ناخالص کسر می‌شود. همچنین درآمد حاصل از سایر فعالیت‌ها نیز کسر می‌شود مشروط بر اینکه سهم آن در کل درآمد (کشاورزی + غیره) از ۱۰ درصد تجاوز نکند. ۲. از نظر این ماده، «محصولات کشاورزی» شامل موارد زیر است که از طریق تبدیل بیولوژیکی گیاهان یا حیوانات به دست می‌آید:

• غلات و حبوبات، محصولات صنعتی، صیفی‌جات و سبزیجات، محصولات گلخانه‌ای، علوفه؛
• محصولات باغی، تاکستان‌ها، نهال‌ها و گل‌کاری؛
• بذر درختان و درختچه‌ها؛
• تولیدات دامپروری (خوک، گوسفند، بز، طیور، اسب، الاغ، قاطر، گوزن، شتر)؛
• پرورش خرگوش، حیوانات خزدار و شکار؛
• پرورش ماهی، زنبورداری، کرم ابریشم و تلقیح مصنوعی.

۳. در صورت عدم امکان محاسبه دقیق درآمد کشاورزی، محاسبه بر اساس داده‌های «درآمد خالص کاداستر» انجام می‌شود.

ماده ۱۲. پرداخت‌های بازنشستگی، اشتغال و تأمین اجتماعی ۱. هنگام تعیین درآمد مشمول مالیات، مبالغ پرداختی بابت بیمه بازنشستگی، صندوق اشتغال و بیمه تأمین اجتماعی اجباری که به عهده مودی است، از درآمد ناخالص کسر می‌شود.

ماده ۱۳. کمک‌های خیریه و سایر کمک‌های بلاعوض هنگام تعیین درآمد مشمول مالیات، مبالغ (کالا یا وجه نقد) یا ارزش خدمات ارائه شده به سازمان‌های زیر کسر می‌شود، مشروط بر اینکه از ۵ درصدِ درآمد مشمول مالیات بیشتر نباشد:

• الف) سازمان‌های عمومی، مذهبی و احزاب سیاسی؛
• ب) انجمن‌های مالکان ساختمان (کندومینیوم)، سازمان‌های غیرانتفاعی فعال در زمینه خیریه، علمی، ایمنی عمومی، محیط زیست، فرهنگ، آموزش، حمایت از مصرف‌کننده، ورزش آماتوری، و حقوق بشر؛
• ج) کتابخانه‌ها، موزه‌ها، مدارس، شبانه‌روزی‌ها، خانه‌های سالمندان و یتیم‌خانه‌ها؛
• د) بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های روان‌پزشکی و سل.

ماده ۱۴. کسر شخصی از درآمد ناخالص (معافیت معیشتی) درآمد ناخالص به ازای هر ماه کسب درآمد، به مبلغ ۲۰,۰۰۰ (بیست هزار) درام کسر می‌شود. نماینده مالیاتی (کارفرما) موظف است این کسر را مستقل از اینکه مودی از جای دیگری درآمد دارد یا خیر، اعمال کند.

ماده ۱۵. هزینه‌ها (هزینه‌های قابل قبول مالیاتی) ۱. علاوه بر کسورات فوق، برای درآمدهای حاصل از فعالیت‌های تجاری (کارآفرینی) و قراردادهای حقوق مدنی، هزینه‌های ضروری و مستند شده نیز بر اساس اظهارنامه شخص حقیقی کسر می‌شوند. هزینه‌هایی ضروری تلقی می‌شوند که مستقیماً و منحصراً با کسب درآمد مرتبط باشند. ۲. شرایط مستندسازی هزینه‌ها توسط دولت جمهوری ارمنستان تعیین می‌شود.

ماده ۱۶. نحوه اعمال کسورات اشخاص حقیقی کسورات تعیین‌شده در این قانون را شخصاً محاسبه کرده و در اظهارنامه سالانه منعکس می‌کنند، مگر در موارد ذکر شده در ماده ۱۷.

ماده ۱۷. کسورات توسط نماینده مالیاتی (کسر در منبع) نماینده مالیاتی (مانند کارفرما) هنگام پرداخت درآمد به شخص حقیقی، کسورات زیر را اعمال می‌کند:

• الف) درآمدهای معاف ذکر شده در مواد ۹، ۱۰ و ۱۱ (اگر توسط آن نماینده پرداخت شود)؛
• ج) پرداخت‌های اجباری ذکر شده در ماده ۱۲ (حق بیمه‌ها)، اگر طبق قانون وظیفه کسر و پرداخت آن بر عهده نماینده مالیاتی باشد.

نکات کلیدی :

1. معافیت ۲۰ هزار درامی: طبق ماده ۱۴، هر ماه ۲۰,۰۰۰ درام از حقوق یا درآمد شما کلاً از مالیات معاف است (به عنوان خرج اولیه زندگی).
2. فروش اموال شخصی: طبق ماده ۹ (بند ح)، اگر ماشین یا وسایل خانه خود را بفروشید، مالیات ندارد. اما اگر شغل شما خرید و فروش ماشین باشد (فعالیت تجاری)، مالیات دارد.
3. کشاورزی: اگر در ارمنستان کار کشاورزی کنید، تقریباً معاف از مالیات هستید (مگر اینکه درآمد جانبی زیادی داشته باشید).
4. هزینه‌های تجاری: طبق ماده ۱۵، اگر بیزینس خودتان را دارید (نه کارمند)، حتماً تمام فاکتورهای هزینه‌ها را نگه دارید چون از درآمدتان کم می‌شود و مالیات کمتری می‌دهید.

 

فصل ۵

نرخ‌های مالیات بر درآمد

ماده ۱۸. نرخ‌های مالیات بر درآمد

۱. به استثنای موارد ذکر شده در بندهای ۳، ۴ و ۵ همین ماده، نماینده مالیاتی (مانند کارفرما) مالیات بر درآمد را با نرخ‌های زیر محاسبه می‌کند:

میزان درآمد مشمول مالیات ماهانه	مبلغ مالیات
تا ۸۰,۰۰۰ درام	۱۰ درصدِ درآمد مشمول مالیات
بیش از ۸۰,۰۰۰ درام	۸,۰۰۰ درام بعلاوه ۲۰ درصد از مبلغ مازاد بر ۸۰,۰۰۰ درام

۲. به استثنای موارد ذکر شده در بندهای ۳، ۴ و ۵ همین ماده، برای درآمدهایی که توسط نماینده مالیاتی مشمول کسر مالیات نشده‌اند (مانند درآمد مشاغل آزاد)، مالیات بر درآمد با نرخ‌های زیر محاسبه می‌شود:

میزان درآمد مشمول مالیات سالانه	مبلغ مالیات
تا ۹۶۰,۰۰۰ درام	۱۰ درصدِ درآمد مشمول مالیات
بیش از ۹۶۰,۰۰۰ درام	۹۶,۰۰۰ درام بعلاوه ۲۰ درصد از مبلغ مازاد بر ۹۶۰,۰۰۰ درام

۳. مالیات بر درآمد حاصل از حق‌الامتیاز (رویالتی) و درآمد حاصل از اجاره دادن اموال، با نرخ ۱۰ درصد محاسبه می‌شود، بدون در نظر گرفتن کسورات (کاهنده‌های) تعیین‌شده در این قانون.

۴. مالیات بر درآمد برای بهره‌ها (سود پول) با نرخ ۱۰ درصد محاسبه می‌شود، بدون در نظر گرفتن کسورات تعیین‌شده در این قانون.

۵. نماینده مالیاتی برای درآمدهایی که بابت خرید اموال از اشخاص حقیقی پرداخت می‌کند، مالیات را با نرخ ۱۰ درصد محاسبه می‌نماید؛ در این حالت تنها کسورات (معافیت‌های) تعیین‌شده در مواد ۱۰ و ۱۱ این قانون لحاظ می‌شوند.

(تغییرات: ۲۹.۱۲.۰۰ HO-130، الحاقات: ۲۷.۱۲.۰۱ HO-287)

ماده ۱۹. پرداخت‌های مقطوع (ثابت) مالیات بر درآمد برای برخی پرداخت‌کنندگان خاص و (یا) انواع خاصی از فعالیت‌ها، قانون ممکن است پرداخت‌های ثابتی (مقطوع) را تعیین کند که جایگزین مالیات بر درآمد شود.

نکات کلیدی و تحلیل:

1. سیستم تصاعدی: در این قانون (متن ارسالی)، سیستم مالیاتی دو پله‌ای است. برای درآمدهای پایین (تا ۸۰ هزار درام در ماه)، نرخ ۱۰٪ است و برای مازاد آن ۲۰٪ می‌شود. (توجه: قوانین جدیدتر ارمنستان ممکن است تک‌نرخی شده باشند، اما طبق این متنی که فرستادید، سیستم این‌گونه است).
2. درآمد غیرفعال (Passive Income): اگر ملکی را اجاره دهید یا پولی در بانک داشته باشید که سود بگیرید، نرخ آن ۱۰٪ ثابت است (بند ۳ و ۴). نکته مهم اینجاست که برای این نوع درآمدها نمی‌توانید هزینه‌ها را کم کنید (مثلاً هزینه تعمیر خانه اجاره‌ای از مالیات کم نمی‌شود).
3. فروش اموال: اگر یک شرکت (نماینده مالیاتی) از شما (شخص حقیقی) چیزی بخرد، ۱۰٪ مالیات کسر می‌کند (بند ۵).

 

فصل ۶

نحوه محاسبه و پرداخت مالیات توسط نماینده مالیاتی (کارگزار مالیاتی)

ماده ۲۰. کسر (برداشت) مالیات توسط نماینده مالیاتی

۱. به استثنای موارد ذکر شده در بند ۲ این ماده، هنگام پرداخت درآمد به اشخاص حقیقی، نماینده مالیاتی موظف به کسر (برداشت) مالیات است.

۲. نماینده مالیاتی در موارد زیر اقدام به کسر مالیات نمی‌کند:

• الف) اگر درآمدهای پرداختی نتیجه فعالیت‌های تجاری (کارآفرینی) (مانند تأمین کالا، انجام کار، ارائه خدمات) باشد و یک قرارداد کتبی حقوق مدنی با نماینده مالیاتی منعقد شده باشد که در آن شماره شناسایی مودی (TIN/ՀՎՀՀ)، مشخصات گذرنامه، آدرس محل سکونت در جمهوری ارمنستان و همچنین شماره گواهی ثبت دولتی فعالیت تجاری درج شده باشد.
• ب) اگر شهروند جمهوری ارمنستانِ دریافت‌کننده درآمد، طبق قوانین جمهوری ارمنستان، یک قرارداد کتبی حقوق مدنی (به‌ویژه خرید و فروش، حق‌العمل‌کاری، پیمانکاری و غیره) با نماینده مالیاتی منعقد کند که در آن مشخصات گذرنامه و آدرس محل سکونت (ثبت شده) در ارمنستان درج شده باشد (به استثنای قراردادهای مربوط به دریافت درآمدهای ذکر شده در بندهای «ب»، «ز» و «ح» ماده ۶ قانون).
• ج) (حذف شده/بی‌اعتبار از تاریخ ۲۷.۱۲.۰۱).
• د) اگر درآمدهای تعیین‌شده در بندهای «ه» و «و» ماده ۶ این قانون (درآمد قمار و جوایز) به شخص حقیقی پرداخت شود.

ماده ۲۱. تعیین مبلغ مالیات از درآمدهای پرداختی توسط نماینده مالیاتی ۱. نماینده مالیاتی از درآمد پرداختی به شخص حقیقی، مالیات را با نرخ‌های زیر کسر (برداشت) می‌کند:

• الف) در صورت عدم انعقاد قرارداد کتبی ذکر شده در بند ۲ (الف) ماده ۲۰، یا عدم انعقاد قرارداد کتبی حقوق مدنی با شخص حقیقی (با قید اجباری مشخصات گذرنامه و آدرس سکونت در ارمنستان):
  • برای سازمان‌های تجاری و کارآفرینان انفرادی: با نرخ ۳ درصد؛
  • برای سایر سازمان‌ها: با نرخ ۱۵ درصد از مبلغ درآمد پرداختی، بدون در نظر گرفتن کسورات (کاهنده‌های) تعیین‌شده در این قانون.
• ب) در سایر موارد: طبق نرخ‌های تعیین‌شده در بندهای ۱، ۳، ۴ و ۵ ماده ۱۸ این قانون، از درآمد مشمول مالیات محاسبه‌شده.

۲. کسر (برداشت) مالیات در هر نوبت پرداخت انجام می‌شود. در هر نوبت پرداخت بعدی، محاسبه درآمد مشمول مالیات و مالیات به صورت تجمعی (افزایشی) انجام می‌شود، بر اساس کل مبلغ پرداختی توسط نماینده مالیاتی به شخص حقیقی در ماه جاری و میزان کسورات شخصی.

ماده ۲۲. ویژگی‌های خاص مالیات‌ستانی از اتباع خارجی و اشخاص بدون تابعیت

۱. هنگام پرداخت درآمد به اتباع خارجی و اشخاص بدون تابعیت، نمایندگان مالیاتی موظفند مالیات را در منبع پرداخت (به استثنای مورد ذکر شده در بند ۲ (الف) ماده ۲۰) با نرخ‌های زیر کسر کنند:

نوع درآمد	نرخ مالیات
غرامت‌های بیمه و درآمد حاصل از حمل‌ونقل (کرایه حمل/Freight)	۵ درصد
حق‌الامتیاز (رویالتی)، بهره، درآمد اجاره اموال، افزایش ارزش دارایی (Capital Gains) و سایر درآمدهای غیرفعال (به جز حمل‌ونقل)، و همچنین سایر درآمدهای غیرفعال حاصل از منابع ارمنستان (شامل فعالیت‌های تجاری)	۱۰ درصد

۲. مالیات‌ستانی از کل مبلغ درآمد پرداختی انجام می‌شود و تنها کسورات تعیین‌شده در بند «ل» ماده ۹ این قانون اعمال می‌گردد. برای دستمزد کار و درآمدهای هم‌ارز آن، مالیات بر درآمد طبق نرخ‌های ماده ۱۸ محاسبه و کسر می‌شود، اما بدون اعمال کسورات شخصی (معافیت معیشتی ۲۰ هزار درامی). مبالغ کسر شده توسط نماینده مالیاتی با نرخ‌های فوق، برای اتباع خارجی و اشخاص بدون تابعیت در ارمنستان مالیات نهایی تلقی می‌شود، مگر اینکه شخص مقیم (رزیدنت) باشد یا در ارمنستان فعالیت تجاری طبق شرایط بند ۲ (الف) ماده ۲۰ انجام دهد. در این موارد خاص (اقامت یا فعالیت تجاری ثبت‌شده)، تبعه خارجی باید برای محاسبه مجدد به اداره مالیات محل فعالیت یا سکونت خود مراجعه کند. بدین منظور، باید اظهارنامه درآمد را در مهلت‌های قانونی ارائه دهد تا مالیات نهایی محاسبه شود (به‌ویژه برای تهاتر مالیات‌های کسر شده در منبع و استفاده از کسورات قانونی).

ماده ۲۳. واریز مبلغ مالیات کسر شده توسط نماینده مالیاتی به بودجه نماینده مالیاتی باید مالیات کسر (برداشت) شده را حداکثر تا پنجمین روز ماهِ بعد از ماهِ پرداخت درآمد به اشخاص حقیقی، به بودجه دولت واریز کند.

ماده ۲۴. ارائه گواهی‌ها توسط نماینده مالیاتی نمایندگان مالیاتی موظفند بنا به درخواست اشخاص حقیقی، گواهی‌هایی حاوی اطلاعات درآمدهای محاسبه و پرداخت شده، کسورات اعمال شده و مبالغ مالیات کسر شده صادر کنند تا جهت ارائه به مقامات مالیاتی یا سایر نمایندگان مالیاتی مورد استفاده قرار گیرد.

ماده ۲۵. (از تاریخ ۲۹.۱۲.۰۰ لغو شده است).

نکات کلیدی و تحلیل برای بیزینس:

1. قرارداد کتبی بسیار حیاتی است (ماده ۲۰ و ۲۱): اگر شما به عنوان صاحب کسب‌وکارتان، پولی به کسی (پیمانکار یا فروشنده) بدهید و قرارداد کتبی با جزئیات کامل (شماره پاسپورت، آدرس، کد اقتصادی) نداشته باشید، جریمه می‌شوید! اگر قرارداد نباشد، دولت فرض را بر این می‌گذارد که این پول سیاه است و ۳٪ تا ۱۵٪ کل پول را بدون هیچ کسری به عنوان مالیات جریمه‌دار از شما می‌خواهد.
2. مالیات اتباع خارجی (ماده ۲۲): اگر شما کارمند خارجی (غیر ارمنی) داشته باشید، باید مالیات حقوقش را طبق جدول ماده ۱۸ (همان ۱۰ و ۲۰ درصد) حساب کنید، اما حق ندارید آن ۲۰,۰۰۰ درام معافیت ماهانه را برایش لحاظ کنید (مگر اینکه مقیم شده باشد).
3. درآمدهای غیرفعال (Passive Income): اگر کسی (خارجی) در بیزینس شما سرمایه‌گذاری کرده و فقط سود پول (بهره) یا سود سهام می‌گیرد، مالیاتش ۱۰٪ فلت است.
4. مهلت پرداخت (ماده ۲۳): مالیات حقوق کارمندان باید تا پنجم ماه بعد واریز شود. تأخیر در این مورد معمولاً جریمه‌های سنگین دارد.

 

فصل ۷

نحوه محاسبه و پرداخت مالیات از درآمدهای حاصل از فعالیت‌های کارآفرینی (تجاری)

ماده ۲۶. حسابداری درآمدهای حاصل از فعالیت کارآفرینی هنگام تعیین درآمد مشمول مالیات از فعالیت‌های کارآفرینی، روش حسابداری «تعهدی» اعمال می‌شود؛ طبق ترتیبی که برای اشخاص حقوقی در قانون «مالیات بر سود» (Profit Tax) جمهوری ارمنستان تعیین شده است.

(تغییرات: ۲۹.۱۲.۰۰ HO-130)

ماده ۲۷. حسابداری هزینه‌ها ۱. موارد زیر به‌طور خاص جزو هزینه‌ها (هزینه‌های قابل قبول مالیاتی) محسوب می‌شوند:

• الف) هزینه‌های مواد و متریال؛
• ب) کسر استهلاک (هزینه استهلاک دارایی‌ها)؛
• ج) پرداخت‌های اجاره (اجاره‌بها)؛
• د) حق بیمه‌ها؛
• ه) مالیات‌ها، عوارض و سایر پرداخت‌های اجباری که غیرقابل تهاتر (غیرقابل استرداد) هستند؛
• و) بهره وام‌ها و سایر استقراض‌ها؛
• ز) کارمزد ضمانت‌نامه‌ها، تعهدات، اعتبارات اسنادی (LC) و سایر خدمات بانکی؛
• ح) هزینه‌های تبلیغات؛
• ط) هزینه‌های نمایندگی (پذیرایی و تشریفات اداری)؛
• ی) هزینه‌های دادرسی و دادگاهی؛
• ک) هزینه‌های مأموریت؛
• ل) جبران خسارت وارده؛
• م) جریمه‌ها، دیرکردها و سایر ضمانت‌های مالی، به استثنای جریمه‌ها و دیرکردهایی که به نفع بودجه دولتی یا بودجه شهرداری‌ها و همچنین بابت پرداخت‌های اجباری تأمین اجتماعی اخذ می‌شوند (یعنی جریمه دولتی جزو هزینه قابل قبول نیست)؛
• ن) هزینه‌های حسابرسی، حقوقی، مشاوره‌ای، اطلاعاتی و مدیریتی؛
• س) هزینه‌های عملیات فاکتورینگ و مدیریت امانی (وکالتی)؛
• ع) هزینه‌هایی که در سال گزارشگری کشف شده‌اند اما مربوط به سه سال بلافاصله قبل از آن بوده‌اند و کمتر نشان داده شده بودند.

۲. سرمایه‌گذاری‌های انجام شده توسط مودی در سرمایه اساسنامه‌ای (سهام) شخص دیگر، هزینه محسوب نمی‌شود.

۳. در صورت انجام فعالیت کارآفرینی، برای محاسبه کسر استهلاک و سایر هزینه‌ها، هزینه‌های غیرقابل کسر از درآمد ناخالص، استانداردهای تعیین‌شده توسط دولت برای انواع هزینه‌ها، و نحوه کسر زیان‌های سال گزارشگری از درآمدهای سال‌های بعد، از مقرراتی استفاده می‌شود که برای اشخاص حقوقی در قانون «مالیات بر سود» جمهوری ارمنستان پیش‌بینی شده است.

ماده ۲۸. محاسبه مبلغ مالیات محاسبه نهایی مبلغ واقعی مالیات توسط خود مودی به صورت مستقل انجام می‌شود و طبق روال تعیین‌شده در اظهارنامه درآمدهای سالانه منعکس می‌گردد (سیستم خوداظهاری).

ماده ۲۹. پیش‌پرداخت‌های مالیات بر درآمد (مالیات علی‌الحساب)

 ۱. مودیانی که در طول سال از فعالیت کارآفرینی درآمد کسب می‌کنند، موظفند طبق روال این ماده، پیش‌پرداخت مالیات بر درآمد انجام دهند.

۲. واریز پیش‌پرداخت‌ها به صورت سه ماهه (فصلی) انجام می‌شود. مبلغ هر پیش‌پرداخت برابر است با یک ششم (۱/۶) مبلغ واقعی مالیات بر درآمدِ سالِ قبل. مهلت پرداخت، حداکثر تا پانزدهمِ آخرین ماهِ هر سه ماهه است (اگر این روز تعطیل باشد، اولین روز کاری بعد از آن). در صورت عدم پرداخت در مهلت مقرر، اداره مالیات طبق قانون اقدام به مطالبه اصل مبلغ و جریمه‌های دیرکرد می‌کند.

۳. مودیانی که فعالیت کارآفرینی را تازه شروع کرده‌اند، می‌توانند تا تاریخ ۱۵ ژوئن سال بعد، از پرداخت پیش‌پرداخت معاف باشند، مشروط بر اینکه این موضوع را از قبل به اداره مالیات اطلاع دهند.

۴. مودیانی که در سال قبل زیان‌ده بوده‌اند یا مبلغ مالیات سال قبل آن‌ها از ۵۰,۰۰۰ (پنجاه هزار) درام بیشتر نبوده است، می‌توانند پس از ارائه اظهارنامه، از پرداخت پیش‌پرداخت معاف شوند. تا زمانی که مبلغ واقعی مالیات سال قبل محاسبه نشده است (تا قبل از اظهارنامه)، مودی باید اولین پیش‌پرداخت (تا ۱۵ مارس) را حداقل به میزان آخرین پیش‌پرداخت سال قبل واریز کند.

۵. اگر مودی پیش‌بینی کند که درآمد مشمول مالیات سال جاری کمتر از سال قبل خواهد بود، می‌تواند مبلغ پیش‌پرداخت سه ماهه را مستقلاً تعیین کند (کمتر بپردازد).

• اخطار مهم: اگر جمع کل پیش‌پرداخت‌های سالانه کمتر از دو سوم (۲/۳) مالیات واقعی آن سال شود، مودی باید جریمه دیرکرد بپردازد. این جریمه بر اساس تفاوت بین «یک ششم مالیات واقعی» و «پیش‌پرداخت واریز شده» محاسبه می‌شود و از روز سررسید پیش‌پرداخت تا روز مشخص شدن مالیات واقعی (روز ارائه اظهارنامه) اعمال می‌گردد.

۶. پس از پایان سال مالیاتی، مودی بر اساس درآمد مشمول مالیات محاسبه شده، مبلغ نهایی مالیات را تعیین می‌کند و مبالغ پیش‌پرداخت شده در طول سال را از آن کسر (تهاتر) می‌نماید.

۷. اگر مالیات واقعی سال کمتر از مجموع پیش‌پرداخت‌ها باشد، مابه التفاوت طبق ماده ۳۳ قانون مالیات‌ها قابل استرداد است. در این حالت، محاسبه جریمه دیرکرد روی پیش‌پرداخت‌ها در روز ارائه اظهارنامه (حداکثر ۱ مه) متوقف می‌شود. جریمه‌های پرداخت شده بابت پیش‌پرداخت‌ها قابل بازگشت نیستند.

۸. اگر مجموع پیش‌پرداخت‌ها کمتر از مالیات واقعی سال باشد، مودی باید مابه‌التفاوت را به بودجه دولت بپردازد. محاسبه جریمه دیرکرد پرداخت مالیات (روی مبلغ باقیمانده) از تاریخ ۱ مه آغاز می‌شود.

ماده ۳۰. ویژگی پرداخت مالیات توسط کارآفرینان انفرادی در حال ورشکستگی از لحظه لازم‌الاجرا شدن حکم دادگاه مبنی بر اعلام ورشکستگی (عدم توانایی پرداخت بدهی) کارآفرین انفرادی، پرداخت‌های مالیات بر درآمد متوقف (تعلیق) می‌شود تا زمانی که نوبت به پرداخت مطالبات بودجه دولتی (طبق اولویت‌بندی قانونی طلبکاران) برسد.

تحلیل حقوقی و نکات کلیدی برای بیزینس:

1. روش تعهدی (Accrual): طبق ماده ۲۶، درآمد شما لحظه‌ای که فاکتور صادر می‌کنید شناسایی می‌شود، نه لحظه‌ای که پول به حساب شما می‌آید. یعنی اگر جنس بفروشید و پولش را ۳ ماه بعد بگیرید، باید همین الان مالیاتش را در دفاتر ثبت کنید.
2. لیست هزینه‌ها (ماده ۲۷): این لیست طلا است! تمام فاکتورهای تبلیغات، پذیرایی از مهمانان تجاری (هزینه نمایندگی)، سفرها و بیمه‌ها را نگه دارید. اما دقت کنید جریمه‌های رانندگی یا جریمه‌های دولتی را نمی‌توانید به عنوان هزینه از درآمد کم کنید.
3. تله ماده ۲۹ (پیش‌پرداخت‌ها): این بخش خیلی مهم است.
   • سال اول معاف هستید (طبق بند ۳).
   • از سال دوم، دولت می‌گوید چون پارسال مثلاً ۶۰۰ دلار مالیات دادی، امسال باید هر فصل ۱۰۰ دلار (یک ششم) علی‌الحساب بدهی.
   • اگر حس کردید بازار خراب است و درآمدتان کم شده، می‌توانید نامه‌نگاری کنید و کمتر پیش‌پرداخت بدهید. اما مراقب باشید: اگر در پایان سال معلوم شود درآمدتان خوب بوده و پیش‌پرداخت‌هایتان کمتر از دو سوم (۶۶٪) مالیات واقعی بوده، جریمه سنگینی می‌شوید.

 

فصل ۸

اظهارنامه درآمدهای سالانه و پرداخت مبلغ مالیات

ماده ۳۱. نحوه ارائه اظهارنامه سالانه

 ۱. اشخاص حقیقی پرداخت‌کننده مالیات موظفند اظهارنامه درآمدهای سالانه خود را به اداره مالیات محل سکونت (ثبت‌شده) خود ارائه دهند، به استثنای موارد ذکر شده در بند ۲ این ماده.

۲. مودیان در موارد زیر نیاز به ارائه اظهارنامه ندارند:

• الف) اگر درآمد آن‌ها صرفاً از درآمدهای معاف ذکر شده در مواد ۹، ۱۰ و ۱۱ این قانون باشد؛
• ب) اگر درآمد آن‌ها صرفاً از درآمدهایی باشد که وظیفه کسر و پرداخت مالیات آن‌ها بر عهده نماینده مالیاتی (مثل کارفرما) است (یعنی اگر فقط کارمند هستید و جای دیگری کار نمی‌کنید، نیاز به پر کردن اظهارنامه ندارید)؛
• ج) (حذف شده/بی‌اعتبار از تاریخ ۲۹.۱۲.۰۰)؛
• د) اگر مجموع درآمد ناخالص آن‌ها در سال مالیاتی از ۲۵۰,۰۰۰ درام تجاوز نکند و نماینده مالیاتی هم مالیاتی از آن کسر نکرده باشد؛
• ه) اشخاص حقیقی که در طول سال منحصراً به فعالیت‌های مشمول «مالیات مقطوع» (Fixed Payments) اشتغال داشته‌اند و درآمد دیگری که مشمول اظهارنامه باشد، نداشته‌اند.

۳. اشخاص حقیقی باید تمام درآمدهای کسب شده در سال مالیاتی را اظهار کنند، به جز درآمدهای معاف (مواد ۹، ۱۰ و ۱۱) و درآمدهایی که مالیات آن‌ها توسط نماینده مالیاتی کسر و تصفیه شده است (بند ۲-ب).

۴. اظهارنامه درآمد اشخاص نابالغ توسط والدین (یا سرپرستان قانونی) آن‌ها ارائه می‌شود.

۵. مهلت ارائه اظهارنامه درآمد سالانه، حداکثر تا اول مارس (۱ March) سال بعد است.

۶. اگر شخصی قصد توقف فعالیت و خروج دائمی از ارمنستان قبل از پایان سال مالیاتی را داشته باشد، موظف است اظهارنامه خود را حداکثر یک ماه قبل از خروج ارائه دهد. مالیات محاسبه شده باید ظرف ۵ روز پس از محاسبه نهایی پرداخت شود.

۷. اگر شخصی از سفارتخانه‌ها، کنسولگری‌های خارجی یا سازمان‌های بین‌المللی در ارمنستان حقوق می‌گیرد و طبق معاهدات بین‌المللی مالیات از حقوقش کسر نمی‌شود (معاف از کسر در منبع هستند)، باید طبق رویه تعیین‌شده توسط دولت ارمنستان، شخصاً اظهارنامه پر کرده و مالیات بپردازد.

۸. عدم ارائه اظهارنامه، مودی را از انجام تعهدات مالیاتی معاف نمی‌کند. در تمام مواردی که درآمد از شخصی دریافت شده که «نماینده مالیاتی» نیست (مثلاً فروش کالا به مردم عادی)، ارائه اظهارنامه الزامی است.

۹. اشخاص حقیقی حق دارند تا دو ماه پس از ارائه اظهارنامه، در صورت بروز اشتباه، اصلاحیه‌هایی را در اطلاعات اظهارنامه خود اعمال کنند.

ماده ۳۲. نحوه پرداخت مالیات بر اساس اظهارنامه سالانه ۱. مودی موظف است مبلغ نهایی مالیات بر درآمد را حداکثر تا اول مه (۱ May) سال بعد به بودجه دولت واریز کند. (نکته: اظهارنامه تا ۱ مارس ارائه می‌شود، اما برای پرداخت پولش تا ۱ مه فرصت دارید.)

۲. (حذف شده/بی‌اعتبار از تاریخ ۲۹.۱۲.۰۰).

۳. اگر طبق محاسبات اظهارنامه مشخص شود که مودی بیش از حد مالیات پرداخت کرده است (مثلاً پیش‌پرداخت‌های زیاد)، مبلغ اضافی طبق ماده ۳۳ قانون مالیات‌ها قابل استرداد است.

ماده ۳۳. اجتناب از مالیات مضاعف (Double Taxation) ۱. برای اشخاص مقیم (رزیدنت) ارمنستان، درآمدی که در خارج از ارمنستان کسب شده است، باید در اظهارنامه سالانه گنجانده شود و در محاسبه مالیات کل لحاظ گردد (درآمد جهانی).

۲. مالیات بر درآمدی که مودی مقیم در کشورهای خارجی پرداخت کرده است، از مبلغ مالیات قابل پرداخت در ارمنستان کسر (تهاتر) می‌شود.

• شرط: این کسر (تهاتر) نمی‌تواند از مبلغ مالیاتی که برای همان درآمد طبق قوانین ارمنستان محاسبه می‌شود، بیشتر باشد. (یعنی اگر نرخ مالیات در خارج بیشتر از ارمنستان باشد، دولت ارمنستان به شما پولی پس نمی‌دهد، فقط مالیات آن درآمد در ارمنستان صفر می‌شود).
• استثنا: اگر درآمدی در خارج کسب شده باشد که طبق قوانین ارمنستان «معاف از مالیات» (قابل کسر از درآمد ناخالص) است، مالیات پرداختی بابت آن در خارج، قابل کسر از بدهی مالیاتی در ارمنستان نیست.

چک‌لیست و تحلیل:

1. تقویم مالیاتی مهم:
   • ۱۵ مارس / ۱۵ ژوئن / ۱۵ سپتامبر / ۱۵ دسامبر: مهلت پرداخت پیش‌پرداخت‌های مالیاتی (اگر بیزینس فعال دارید).
   • ۱ مارس سال بعد: آخرین مهلت ارسال اظهارنامه (کاغذبازی).
   • ۱ مه سال بعد: آخرین مهلت واریز مابه‌التفاوت مالیات سال قبل (پول نقد).
2. درآمد جهانی (Global Income): چون احتمالاً شما «مقیم مالیاتی» ارمنستان محسوب می‌شوید (حضور بیش از ۱۸۳ روز)، طبق ماده ۳۳ باید درآمدهایی که در ایران یا جای دیگر هم دارید را اعلام کنید.
   • خبر خوب: مالیاتی که در ایران داده‌اید، در ارمنستان قبول می‌شود (اعتبار مالیاتی) و لازم نیست دوباره مالیات کامل بدهید، فقط مابه‌التفاوت (اگر نرخ ارمنستان بیشتر باشد).
3. کارمندان: اگر فقط حقوق‌بگیر هستید و کارفرما مالیات را کسر می‌کند، راحت هستید و نیازی به پر کردن هیچ فرمی ندارید (ماده ۳۱، بند ۲-ب).

 

بخش ۲

مالیات‌ستانی از اشخاص غیرمقیم (Non-Residents)

 

فصل ۹

ویژگی‌های خاص مالیات‌ستانی از اشخاص غیرمقیم

ماده ۳۴. تعیین درآمد مشمول مالیات و مبلغ نهایی مالیات ۱. مالیات‌ستانی از درآمدهایی که اشخاص حقیقی غیرمقیم از منابع ارمنستانی کسب می‌کنند، طبق روال عمومی تعیین‌شده در این قانون انجام می‌شود. از نظر این قانون، درآمدهای حاصل از منابع ارمنستانی عبارتند از:

• الف) دستمزد کار و سایر پرداخت‌های هم‌ارز آن در جمهوری ارمنستان؛
• ب) درآمد حاصل از اجرای قراردادهای حقوق مدنی در جمهوری ارمنستان؛
• ج) درآمدهای حاصل از فعالیت‌های تجاری (کارآفرینی) که غیرمقیم در قلمرو جمهوری ارمنستان انجام می‌دهد (شامل فروش محصولات، کالاها و ارائه خدمات)؛
• د) درآمدهای غیرفعال (پاسیو).

۲. درآمدهای غیرفعال به درآمدهایی گفته می‌شود که غیرمقیم از طریق سرمایه‌گذاری (واگذاری) اموال یا سایر دارایی‌های خود در قلمرو ارمنستان، منحصراً از فعالیت سایر اشخاص کسب می‌کند. این درآمدها به‌ویژه عبارتند از:

• الف) سود سهام (Dividends)؛
• ب) بهره (Interest)؛
• ج) حق‌الامتیاز یا رویالتی (Royalties)؛
• د) درآمد حاصل از اجاره دادن اموالی که در ارمنستان واقع شده‌اند؛
• ه) افزایش ارزش دارایی‌ها (Capital Gains) و درآمد حاصل از فروش اموال و سایر دارایی‌هایی که در ارمنستان واقع شده‌اند؛
• و) درآمد حاصل از خدمات حمل‌ونقل (فرایت).

ماده ۳۵. تعیین درآمد مشمول مالیات (معافیت واردات مستقیم) ۱. درآمدی که بابت «فعالیت اقتصادی خارجی» از منابع ارمنستانی به شخص غیرمقیم پرداخت می‌شود، مشمول مالیات نیست. به منظور اجرای این قانون، «فعالیت اقتصادی خارجی» فعالیتی تلقی می‌شود که:

• منحصراً به نام شخص غیرمقیم انجام شود؛
• مرتبط با واردات کالا به ارمنستان باشد (با وجود اسناد گمرکی مربوط به کالا و در صورت عدم وجود واسطه در آن عملیات)؛
• و شرط مهم: شخص مقیم مالیاتی ارمنستان (خریدار)، قبل از عبور کالا از مرز دولتی ارمنستان، مالک کالا شده باشد.

۲. شخص غیرمقیم در موارد تعیین‌شده در این قانون، حق استفاده از کسورات درآمد ناخالص را دارد. (تغییرات: ۲۱.۰۵.۹۸ HO-214)

ماده ۳۶. ارائه گواهی در خصوص مالیات کسر شده بنا به درخواست شخص غیرمقیم، مقامات مالیاتی موظفند در خصوص مبالغ مالیاتی که از منابع ارمنستانی کسر (برداشت) شده است، گواهی مربوطه را طبق فرم و روال تعیین‌شده توسط بازرسی مالیاتی جمهوری ارمنستان صادر نمایند.

تحلیل حقوقی و نکات کلیدی برای بیزینس:

1. نکته طلایی ماده ۳۵ (واردات بدون مالیات): این بند برای واردکنندگان حیاتی است. اگر شما از یک فروشنده خارجی (مثلاً از ایران) خرما یا ماشین‌آلات بخرید و وارد ارمنستان کنید، پولی که به آن فروشنده ایرانی می‌دهید مشمول مالیات بر درآمد در ارمنستان نمی‌شود، به شرطی که:
   • قرارداد مستقیم باشد (واسطه ارمنی نباشد).
   • طبق قرارداد، مالکیت کالا قبل از مرز (مثلاً در گمرک ایران یا روی کشتی) به شما منتقل شود.
   • اگر مالکیت بعد از مرز (داخل خاک ارمنستان) منتقل شود، دولت ارمنستان ممکن است بگوید آن فروشنده خارجی در خاک ارمنستان «فروش» انجام داده و باید ۱۰٪ مالیات بدهد.
2. درآمدهای غیرفعال (ماده ۳۴): اگر شریک خارجی دارید که فقط پول گذاشته و کاری انجام نمی‌دهد، سودی که به او می‌دهید (سود سهام یا بهره وام)، درآمد غیرفعال محسوب شده و معمولاً ۱۰٪ مالیات دارد (مگر اینکه معاهده دوجانبه مالیاتی بین ایران و ارمنستان نرخ کمتری تعیین کرده باشد).
3. گواهی مالیاتی (ماده ۳۶): اگر مالیاتی از درآمد شریک خارجی کسر کردید، حتماً این گواهی را از اداره مالیات بگیرید تا شریکتان بتواند در کشور خودش (مثلاً ایران) نشان دهد که مالیاتش را داده و دوباره جریمه نشود (اجتناب از مالیات مضاعف).

 

بخش ۳

مقررات پایانی

فصل ۱۰

مقررات پایانی

ماده ۳۷. ارائه اطلاعات (گزارش‌دهی)

۱. سازمان‌ها و کارآفرینان انفرادی موظفند هر سه ماه یک‌بار، حداکثر تا اولِ دومین ماهِ سه ماهه‌ی بعدی، اطلاعات کتبی را طبق فرم تعیین‌شده توسط بازرسی مالیاتی جمهوری ارمنستان به اداره مالیات محل استقرار (ثبت) خود ارائه دهند. این اطلاعات شامل مبالغ درآمد پرداخت‌شده به اشخاص حقیقی در سه ماهه گذشته، آدرس محل سکونت آن‌ها، و مبالغ مالیات بر درآمد کسر شده و واریز شده به بودجه است. اطلاعات مذکور توسط اداره مالیات به ادارات مالیاتی محل سکونت اشخاص حقیقی دریافت‌کننده درآمد ارسال می‌شود.

۲. در صورت انحلال سازمان یا توقف فعالیت کارآفرینان انفرادی، اطلاعات ذکر شده در بند ۱ این ماده باید توسط نماینده مالیاتی ظرف مدت ۵ روز از تاریخ ارائه درخواست انحلال (یا توقف فعالیت) به مرجع ثبت دولتی، به مقامات مالیاتی تسلیم شود.

۳. سازمان‌ها و کارآفرینان انفرادی (از جمله کارفرمایان) موظفند هر سه ماه یک‌بار، حداکثر تا اولِ دومین ماهِ سه ماهه‌ی بعدی، یک «محاسبه خلاصه» (Summary Calculation) طبق فرم تعیین‌شده توسط بازرسی مالیاتی، شامل کل درآمدهای پرداخت‌شده به اشخاص حقیقی و مالیات‌های کسر و واریز شده در سه ماهه گذشته را به اداره مالیات خود ارائه دهند.

۴. اگر نماینده مالیاتی به طور مستقل متوجه اشتباهاتی در محاسبات خلاصه ارائه‌شده برای دوره‌های گزارشگری قبلی شود، می‌تواند محاسبات اصلاح‌شده را به اداره مالیات ارائه دهد؛ بر این اساس، تعهدات مالیاتی برای آن دوره‌ها بازمحاسبه خواهد شد. (تغییرات: ۲۹.۱۲.۰۰ HO-130، الحاقات: ۲۷.۱۲.۰۱ HO-287)

ماده ۳۸. مسئولیت اشخاص حقیقی و نمایندگان مالیاتی در قبال نقض این قانون

۱. مودیان مالیاتی و نمایندگان مالیاتی در صورت نقض این قانون، طبق قوانین جمهوری ارمنستان مسئول شناخته می‌شوند.

۲. (بسیار مهم): در صورتی که مالیات بر درآمد طبق مقررات این قانون در منبع کسر نشود (توسط کارفرما برداشت نشود)، مسئولیت مالیاتی (شامل پرداخت اصل مالیات و جریمه‌های دیرکرد محاسبه‌شده طبق قانون) بر عهده نماینده مالیاتی (کارفرما) خواهد بود.

۳. اگر نماینده مالیاتی مالیات را به موقع از درآمد اشخاص حقیقی کسر نکند (یا کمتر کسر کند)، طبق قانون می‌تواند این مبالغ را تنها برای سه ماه آخر از شخص حقیقی کسر کند. اما اگر مالیاتی بیش از حد کسر شده باشد، مبالغ اضافی باید با پرداخت‌های آتی تهاتر شود یا ظرف یک ماه از تاریخ کشف موضوع، به شخص حقیقی بازگردانده شود (این بازگشت وجه می‌تواند تا سه سال تقویمی پس از تاریخ کسر اضافه انجام شود).

۴. سازمان‌ها و کارآفرینان انفرادی در صورت نقض الزامات بند ۱ ماده ۳۷ (عدم ارسال لیست حقوق‌بگیران)، موظف به پرداخت جریمه‌ای معادل ۵,۰۰۰ درام برای هر مورد اطلاعات ارسال‌نشده (به ازای هر نفر) هستند.

۵. اگر کارآفرین انفرادی در اظهارنامه سالانه خود، میزان زیان را بیش از واقعیت نشان دهد، جریمه‌ای معادل ۲۰ درصدِ مبلغ زیانِ بیش‌اظهارشده از وی اخذ می‌شود. (تغییرات: ۲۹.۱۲.۰۰ HO-130، الحاقات: ۲۷.۱۲.۰۱ HO-287)

ماده ۳۹. آیین‌نامه‌های اجرایی قانون آیین‌نامه‌های اجرایی مربوط به کاربرد این قانون توسط بازرسی مالیاتی جمهوری ارمنستان و با هماهنگی وزارت دارایی و اقتصاد تصویب می‌شود.

ماده ۴۰. لازم‌الاجرا شدن قانون این قانون از لحظه انتشار لازم‌الاجرا است. با لازم‌الاجرا شدن این قانون، قانون «مالیات بر درآمد» جمهوری ارمنستان مصوب ۸ فوریه ۱۹۹۵ با تمام اصلاحات و الحاقات بعدی لغو می‌گردد.

۳۰ دسامبر ۱۹۹۷ HO-183

تحلیل نهایی و چک‌لیست مدیریتی:

1. مسئولیت مطلق کارفرما (ماده ۳۸، بند ۲): این خطرناک‌ترین بند برای بیزینس‌مان‌هاست. اگر شما به کارمند یا پیمانکاری پول بدهید و یادتان برود مالیاتش را کسر کنید، اداره مالیات سراغ آن شخص نمی‌رود؛ یقه شما را می‌گیرد و کل پول مالیات + جریمه را از حساب شرکت شما برمی‌دارد.
2. فرصت جبران اشتباه (ماده ۳۸، بند ۳): اگر اشتباه کردید و مالیات کارگر را کسر نکردید، فقط حق دارید از حقوق ۳ ماهِ آخرش کم کنید تا جبران شود. اگر اشتباه مال ۶ ماه پیش باشد، ضررش پای خودتان است و نمی‌توانید از حقوق کارگر کم کنید.
3. تقویم گزارش‌دهی فصلی (ماده ۳۷): علاوه بر پرداخت پول، باید هر سه ماه یک‌بار “لیست حقوق و دستمزد” (شامل اسم و آدرس کارمندان) را رد کنید. عدم ارسال این لیست به ازای هر کارمند ۵۰۰۰ درام جریمه دارد.
   • مثال: گزارش سه ماهه اول (ژانویه، فوریه، مارس) باید تا اول ماه مه ارسال شود.

 

لینک منبع: وب سایت دولتی ارمنستان

دانلود ترجمه غیر رسمی به زبان انگلیسی